کتابداران فردا

ايران و بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان

گفت‏وگو با غلامرضا اميرخانى مديركل اطلاع‏رسانى سازمان اسناد و كتابخانه ملى


مرحله اول طرح بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان كه از جانب دولت به كتابخانه ملى واگذار شده است در حال اجرا مى‏باشد.

در همين رابطه گفت‏وگويى كوتاه انجام داده‏ايم با غلامرضا اميرخانى مديركل اطلاع‏رسانى كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران كه مى‏خوانيد:


مراحل مقدماتى طرح بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان از چه زمانى آغاز شد؟

از اواخر سال 1380 بود كه كتابخانه ملى جمهورى اسلامى با طرف افغانى تفاهم‏نامه‏اى امضا كرد كه در راستاى برنامه ‏هاى كلى دولت بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان را آغاز كند.

مهرماه سال بعد (1381) اولين هيأت از كارشناسان ما به آنجا رفتند و كار برآورد و نيازسنجى را انجام دادند. بر همين اساس قرار شد در فاز اول، بيشتر كار بر روى دو كتابخانه »عامه كابل« و »دانشگاه كابل« متمركز شود.

چرا اين دو كتابخانه انتخاب شدند؟

اينها دو كتابخانه اصلى و معتبر افغانستان هستند. كتابخانه عامه كابل در واقع يك شبه كتابخانه ملى براى اين كشور است و تا حدى كار كتابخانه ملى در كشورها را انجام مى‏دهد.

در نيازسنجى كارشناسان ايرانى، بزرگترين مشكل يا كمبود كتابخانه ‏هاى افغانستان چه چيزى تشخيص داده شد؟

مهمترين مشكل آنها اين است كه مطلقاً پرسنل آموزش‏ديده كتابدارى ندارند. براى همين، اولين دوره آموزش كتابدارى به مدت دو هفته در كابل براى 5 نفر برگزار شد و از ميان آنها 24 نفر گزينش شدند كه اواخر مردادماه امسال به تهران مى‏آيند و به مدت 2 هفته ديگر آموزش مى‏بينند. در اين دوره ‏هاى كوتاه مدت چه مباحثى مطرح مى‏شود؟

در دوره‏اى كه در افغانستان برگزار شد به جز بحث كامپيوتر، بقيه مباحث تئوريك و نظرى بود اما در دوره آتى بيشتر به صورت عملى و بازديد از مراكز و كتابخانه ‏ها خواهد بود.

در اين دوره ‏ها فقط كاركنان همان دو كتابخانه عامه و دانشگاه كابل شركت داشتند؟

خير. علاوه بر آنها، از چند كتابخانه و مركز ديگر مثل انتشارات بيهقى )كه از ناشران قديمى افغانستان است( و راديو و تلويزيون آن كشور هم حضور داشتند. چون در آنجا، راديو و تلويزيون هم مانند كتابخانه ‏ها زير نظر وزارت فرهنگ است.

در خبرها ارسال كتاب از طرف كتابخانه ملى هم آمده بود؟

بله. تاكنون 14000 جلد كتاب به افغانستان اهدا شده كه تا 25000 جلد در دستور كار ما قرار دارد. البته كتاب‏هايى كه تاكنون اهدا شده‏اند فقط به دو كتابخانه عامه و دانشگاه كابل تحويل شده‏اند. كتابخانه ‏هاى ديگر هم در مراحل بعدى كار قرار دارند.

كتاب‏ها در چه موضوعاتى بوده‏اند؟

بيشتر در حوزه ادبيات، تاريخ و متون كلاسيك.

و همگى به زبان فارسى؟

بله. تقريباً همه كتاب‏ها به زبان فارسى بوده‏اند. البته اين را هم اضافه كنم كه 10 دستگاه كامپيوتر و لوازم جانبى نيز به طرف افغانى اهدا شده است.

افغانستان كلاً چند كتابخانه عمومى دارد؟

خودشان مدعى‏اند كه 35 كتابخانه عمومى دارند كه همگى زيرمجموعه كتابخانه عامه و آرشيو ملى هستند و اين دو هم زيرمجموعه وزارت فرهنگ. البته به غير از دانشگاهها و وزارت معارف )همان آموزش و پرورش ما( هم كتابخانه ‏هايى دارند.

وضعيت اين كتابخانه ‏ها چگونه است؟

وضع كتابخانه دانشگاه كابل به لحاظ فيزيكى چون داخل محوطه دانشگاه است بد نيست اما كتابخانه عامه وضعيت رقت‏بارى دارد. بقيه كتابخانه ‏ها ظاهراً فعاليت جسته و گريخته‏اى دارند اما چون ما از نزديك نديده‏ايم، نمى‏توانيم اظهار نظر دقيقى كنيم. ظاهراً به جز هرات كتابخانه ‏هاى بقيه ولايات وضعيت خوبى ندارند. كل بودجه اختصاص‏يافته براى بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان چه مقدار است؟

بودجه ‏ها رقم ثابتى نيستند. از كل رقمى كه براى 5 سال بازسازى افغانستان از سوى دولت اختصاص يافته كه هر سال بين چند كميته تقسيم مى‏شود كه يكى از آنها كميته علمى و فرهنگى است. در اين كميته علاوه بر كتابخانه ملى تعداد قابل توجهى از مراكز و سازمان‏ها و نهادهاى دولتى مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، صدا و سيما، كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان، وزارت علوم، تحقيقات و فناورى، وزارت آموزش و پرورش و... حضور دارند. بنابراين تقسيم بودجه براساس تصميم اين كميته صورت مى‏گيرد و در هر سال متغير است.

از برنامه ‏هاى آتى كتابخانه ملى در اين طرح بفرماييد.

تداوم ارسال تجهيزات و كتاب و كمك به »آرشيو ملى« افغانستان در نگهدارى نسخه ‏هاى خطى و كمك به اين مركز به صورت مرمت و بازسازى آن در دستور كار ما قرار دارد. در صدد هستيم يك دستگاه اسكن براى نگهدارى اسناد »آرشيو ملى« نيز ارسال كنيم.

همچنين در نظر داريم چنانچه امكان‏پذير باشد، با همكارى دانشگاههاى داخل كشور، دوره ‏هاى آكادميك كتابدارى را يا در دانشگاه كابل يا در ايران براى افغان‏ها راه‏اندازى كنيم.

پيشنهاد تأسيس كتابخانه ملى افغانستان را هم به يونسكو داده‏ايم كه استقبال شد و اگر آنها پيش‏قدم شوند، ما هم كمك خواهيم كرد.

در مراحل بعدى در نظر داريم اين خدمات را به سراسر افغانستان گسترش دهيم و به ترتيب اولويت بازسازى كتابخانه ‏هاى ساير ولايات را هم آغاز كنيم بخصوص كه از كشورهاى ديگر در بحث كتابخانه ‏ها كمكى بر نمى‏آيد چون كتاب‏هاى افغانستان بيشتر فارسى است و كارهايى كه در كشور ما چه از نظر نرم‏افزارى و چه خدمات كتابدارى انجام شده منطبق بر متون فارسى است. از اين نظر كشور ما در بازسازى كتابخانه ‏هاى افغانستان نقش برجسته‏اى دارد.
منبع: کتاب هفته
نویسنده : Amir Reza Asnafi : ٤:۳۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ۱ امرداد ۱۳۸٢
Comments نظرات () لینک دائم