کتابداران فردا

پايان نامه و…

همانطور كه مي دانيد، پايان نامه يك واحد درسي بسيار مهم در دوره آموزش عالي و مقاطع كارشناسي ارشد و نيز دكترا مي باشد كه اگر ارائه نشود، يعني هيچ! براي اولين بار اين طرح در دانشگاههاي فرانسه اجرا شد و پروفسور حسابي كه خداوند روحش را مورد آمرزش قرار دهاد، ازاين طرح خوششان آمد و آن را براي اجرا شدن به دانشگاههاي ايران منتقل كرد و تاكنون اين طرح تحقيقاتي، توسط دانشجويان كارشناسي ارشد و نيز دكتر ارائه مي شود. دراينكه پايان نامه يا رساله، يك طرح پژوهشي بكر و اساسي و سازمان يافته و علمي بايد باشد هيچ شكي نيست، ولي درساليان اخير، پايان نامه به عنوان يك معضل براي دانشجويان درآمده است. چرا كه دانشجويان ما، اكثريت آنها، همانطور كه مي دانيم و مي دانيد عادت به كارهاي پژوهشي ندارند و علت پيشرفت چشمگير ما همين است و ساير دانشمندان و مردم در سرزمينهاي بيگانه،حسرت داشتن كتابخانه هاي مملو از طرح هاي اصيل تحقيقاتي مارا مي خورند!
دوستي مي گفت، هنگامي كه ازاستادمان پرسيديم كه تعطيلات تابستان را چه مي كنيد،گفت به شمال جهت ادامه تحقيقات مي روم، همگي توي دلمان خنديديم و گفتيم حوصله داريد ها!!
خب،ازبحث منحرف نشويم. خلاصه دراين چند سال اخير، به پايان نامه به چشم يك موجود زايد و اعصاب خردكن نگريسته مي شود.چراكه روي اين طرح پژوهشي كاركردن، حوصله و علاقه مي خواهد و نيز تلاش و پشتكار فراوان و منابع مختلف را زير و رو كردن و …
همين مسائل و بسياري ازمشكلات ديگر،سبب شده كه متاسفانه،حتي اساتيد راهنما هم به فكر سمبل كاري باشند و بعضا موضوعاتي را به دانشجو پيشنهاد كنند كه شايد خود او هم علاقه به اين كار نداشته باشد ولي چون راحت تر از ساير موضوعات است، آن را قبول مي كند و كلي فخر مي فروشد كه نمره پايان نامه ام مثلا بين 18تا 19مي باشد!گاها ديده شده كه دانشجوياني نسبت به موضوعات پيشنهادي ازسوي استاد راهنما مقاومت كرده اند و همين امر سبب مغضوب شدنشان شده و حاشيه ها و مسائل ويرانگر بعدي را پديد آورده است!
به رشته خودمان يعني علوم كتابداري و اطلاع رساني نظري بيفكنيم.تا آنجا كه ما يادمان مي آيد و سنمان قد مي دهد،هرچه موضوع پايان نامه ديديم،بيشتر داراي كليد واژه هايي چون: ارزيابي… -بررسي-…-ميزان استفاده…- آمار… و خيلي چيزهاي ديگر بوده اند. ما كه نمي گوييم پژوهش درباره اينكه يك بازبين روزي چند كتاب را كنترل مي كند يا اينكه اساتيد چقدر با ايميل آشنايي دارند و… به درد نمي خورد و كاري است بزه و عبث. نه! اتفاقا ازاين جور پژوهشهاي اصيل مي توان جهت انجام كارهاي اجرايي و مديريتي كتابخانه و دانشگاه و هرمركز اطلاع رساني سود جست.نظرمان اين است كه چرا بايد در پايان نامه هاي رشته مان به اطلاعات كمي و صرفا آماري و فقط خواندني وجدولي اكتفا شود؟ آيا نمي شود اين آمار و ارقام و بررسي ها را در شكل يك مثال كوتاه نشان داد؟ آيا نمي توان اين طرح هاي پژوهشي را فقط به عنوان يك پژوهش خواند و نه رساله ؟
شايد يكي از دلايل كار روي اين قبيل موضوعات، سادگي كار و نيز گردآوري اطلاعات باشدكه صدالبته همين كار هم چندان ساده نيست.آيا نمي توان يك طرح عملي و كاربردي را به عنوان موضوع پايان نامه مطرح كرد و ازآن دفاع نمود. بايد توجه داشت كه رشته ما يك رشته كاربردي است. تاريخ نيست كه بخواهيم تعداد كشته هاي فلان جنگ را بشماريم. اساتيد ما بايد پاسخگو باشند بايد به طور جدي تري به پايان نامه نگريسته شود. موضوع پايان نامه بايد برآمده ازعلاقه دانشجو و استاد و نشان دهنده دانش و تخصص آنها باشد.بايد بدانيم كه واقعا ارزشش را دارد كه يك موضوع پايان نامه، كاربردي و عملي و سودمند جهت كارهاي اجرائي كتابخانه ها باشد.اميدواريم كه روزبه روز شاهد پيشرفت و توسعه كتابداري و اطلاع رساني و ارائه پژوهشهاي تازه تر و روزآمدتر باشيم.

نویسنده : Amir Reza Asnafi : ٢:٠٢ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٢٦ امرداد ۱۳۸٢
Comments نظرات () لینک دائم