کتابداران فردا

لطف اله خان! کجایی؟!

دنیای آرشیو واقعاَ دنیای کم نظیر و دیدنی است. تا قبل از اینکه وارد این حوزه بشویم دیدگاه مثبتی نسبت به آن نداشتیم ولی اندک اندک با گام گذاشتن در این وادی و تمرکز رساله دکتری روی این موضوع سبب شد بیش از گذشته به این حوزه علاقه مند شویم. به خصوص تلفیق بحثهای بنیادین و سنتی آرشیو با حوزه فناوری اطلاعات و دوره ای که با کتابداران کتابخانه ملی داشتیم و اخیرا روی به اتمام است بر جذابیت این حوزه افزوده است. نزدیک به دو سال است که عضو گروه بحث آرشیویستها هستیم که انجمن آرشیویستهای امریکا آن را تهیه کرده است. بسیار جالب است که آرشیویستهای این گروه بحث چقدر فعالند و بدون اغراق روزانه حداقل ده ایمیل ارسال میشود که حاوی خبرهای بسیار ناب از حوزه آرشیو و کاربرد فناوری در این حوزه است. خیلی کم رخ میدهد که سر موضوع خاصی به جان هم بیفتند یا فقط تبریک و تسلیت مبادله کنند. بحثهایی که میفرستند بسیار آموزنده است و بحثهایی مبادله میشود که شاید در هیچ کتابی نتوان مشابهش را یافت.

دیروز خبری دریافت کردیم مبنی بر این که لطف اله خان یک آرشیویست اهل کراچی بدرود حیات گفته است و چقدر جالب بود در یادداشتهای مختلف راجع به او نظر داده بودند. گویا ایشان در مدرس هندوستان متولد شده اند و از دوران جوانی به حوزه هنر یعنی موسیقی و عکاسی مشغول بوده است. بعد از مدتی هم به نوشتن در مجلات و روزنامه ها روی می آورد. ظاهراَ وی در حوزه آرشیو و تاریخ شفاهی هم وارد شده بوده و از نخبگان و خبرگان دوران خودش محسوب می شده است. هرچند که لطف اله خان یا به قول وب سایتی که راجع به او نوشته مستر خان نزد کتابداران و آرشیویستهای ایرانی گمنام است ولی ارسال اطلاعات راجع به وی در گروه بحث آرشیویستها او را جهانی کرد. این هم یکی از تفاوتهای شیوه استفاده از گروههای بحث محسوب میشود که به خوبی نقش یک رسانه خبری فوری و آنی را ایفا میکند.

نویسنده : Amir Reza Asnafi : ۸:٤٩ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٥ اسفند ۱۳٩٠
Comments نظرات () لینک دائم

لغات رنگارنگ، ترجمه های تنگاتنگ

کلاس فناوری اطلاعات و آرشیو که نزدیک به سه ماه است در کتابخانه ملی برگزار می شود یکی از جذابترین کلاسهاست. از این لحاظ که همه کتابدارها و آرشیویستهای شرکت کننده در این کلاس، در حوزه خود داری تخصص و تجربه کافی هستند و بحثهای کلاسی کاملاً عینی و قابل درک و لمس است. طی این مدت نکات جالبی در مورد نقاط ضعف و قوت نرم افزارهای آرشیوی و کتابخانه ای مطرح شد و این همکاران گرامی به خوبی به انعکاس نقاط ضعف و قوت نرم افزارها پرداختند. اما بحثی دیگر که قابل تأمل بود بحث مرزبندیها میان مدرک و سند بود. اینکه اساساً چه چیز مدرک است و چه چیز سند؟ چه فرق و شباهتی بین این دو برقرار است؟ پاسخهای مختلفی داده شد اما یکی دو تا از بحثها خیلی جالب بود. یکی از همکاران عنوان داشت که مثل این است که ما برای کلمات تازه، جدید، و نو کاربردهای مختلفی داشته باشیم. مثلاً هیچوقت نمیگوییم این نان نو  یا جدید است، نان حتما تازه است. بحث ربط داده شد به مسائل زبان شناختی. یکی دیگر از دوستان اشاره کرد که باید دید حد کاربرد واژه تا به کجاست؟ هرکدام در چه حوزه هایی استفاده می شود. با توجه به اینکه بسیاری از واژه ها از غرب وارد می شود باید دید که ریشه کاربردی این لغات چیست؟ مثلا واژه Function را همه عملکرد یا کارکرد ترجمه می کنیم. در صورتی که اینطور نیست. دقیق ترین ترجمه، واژه خدمت است که بار مثبت دارد. یعنی اینکه ما از یک وسیله، یا یک ابزار انتظار خدمت داریم. مثلا این نرم افزار کتابخانه ای جدید چه خدمتی به کاربران ارائه می دهد؟ یا اینکه این تلفن همراه جدید چه خدمتی ارائه می کند؟ کارکرد یک واژه دو پهلوست که میتواند در عین مثبت بودن بار معنایی منفی هم داشته باشد. پس ما باید بررسی کنیم که اساساً ریشه لغت مدرک یا سند در غرب و خواستگاه و منظور آن چه بوده است؟ آیا مدرک چیزی است که ارزش اداری دارد و بعد دارای ارزش تحقیقاتی می شود؟ یا سند اینگونه است؟ آیا اطلاعات تحت عنوان مدرک، قابل استناد نیست ولی از طریق سند هست؟ بازی واژگان ما را گمراه می کند و گاهی در لایه های فرو می رویم که قابل برگشت نیست. باکلند در مورد مدرک بودن یک شیء نظر جالبی دارد:

زمانی یک شی ء مدرک به حساب می آید که

l     مادیت وجود دارد: فقط اشیاء فیزیکی و علامت های فیزیکی

l     تعمد وجود دارد: غرض این است که با شیء به عنوان یک مدرک برخورد شود

l      باید اشیاء را پردازش نمود و فکر می کنیم آنها باید به صورت مدرک درآیند.

بنابراین، اینکه آیا چیزی یک مدرک محسوب می شود بستگی به عملکرد و زمینه آن دارد. آنچه که برای یک فرد، مدرک به حساب می آید برای دیگری ممکن است چنین نباشد. باکلند (1991) مدارک را به شکل چیزهایی می بیند که آگاهی دهنده هستند یا ممکن است دانش را آشکار سازند.

پرفسور دابلیو بوید ریوارد، به بحثی در مورد وضعیت سندی یک بز کوهی زنده در یک باغ وحش، در کتابچه ای در سال 1951که چندان معروف نبود توجه نشان داد، دکومانتاسیون چیست که البته اینک در یک ترجمه انگلیسی با تفسیر گسترده و مواد پیش زمینه قابل دسترس است. این مباحث باعث شد تا باکلند و همکارانش به فکر ایجاد فرهنگستان مدرک (سند) بیفتند یعنی Document Academy. این فرهنگستان همه ساله نشستها، کنفرانسها و کارگاه­های آموزشی درباره مفاهیم مرتبط با مدرک یا سند ارائه می کند. شاید این بحثی که اینجا مطرح شد فتح بابی باشد برای بررسی های عمیق تر و دقیق تر بر روی این واژه ها و روشن شدن مرزهای این دو با یکدیگر.

 . Qu’est ce que la documentation?

نویسنده : Amir Reza Asnafi : ۱٠:٢٠ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٧ بهمن ۱۳۸۸
Comments نظرات () لینک دائم

دفاع از راه دور

تصویر مربوط به دفاعیه اخیر در دانشگاه الزهراست که دکتر رضایی شریف آبادی به صورت آنلاین در جلسه بودند. عکاس این صحنه خانم پاکدامن هستند.روز سه شنبه دفاعی دیگر در حوزه آرشیو در دانشگاه الزهرا برگزار گردید که در نوع خود جالب و شاید بین گروههای کتابداری ایران بی نظیر باشد و آن حضور آنلاین آقای دکتر رضایی شریف آبادی در این جلسه دفاع بود. شنیده ها حاکی از آن است که آقای دکتر که در حال حاضر برای گذراندن فرصت مطالعاتی در ونکوور کانادا هستند به صورت مجازی در این جلسه دفاعیه حضور داشتند و از کار دانشجوی خود دفاع کردند. این هم از مزایای بهره گیری از فناوریهای نوین اطلاعاتی هم صرفه جویی در وقت و هم فراهم بودن یک فرصت حضور. گر این سوال برایتان پیش آمده که این موقع شب هم آیا وقت بروز کردن وبلاگ است باید در پاسخ بگوییم که هم اینک در مهدیشهر سمنان به سر می بریم و چون این خبر به دستمان رسید گفتیم تا داغ است به پراکنش آن بپردازیم. مشاهدات حاکی از آن است که هوای مهدیشهر سمنان بسیار سرد است ولی شومینه گرم مهمانسرا و اینترنت نسبتا پرسرعت و سکوت و تاریکی همه دست به دست هم داده اند تا زمان را به غفلت نگذرانیم! راستی برای دیدن تصویر واضحتر این عکس حتما فوتوبلاگ کتابداری را ببینید.

نویسنده : Amir Reza Asnafi : ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٥ مهر ۱۳۸۸
Comments نظرات () لینک دائم