پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران - کتابداران فردا

کتابداران فردا

هرکسی می تواند یک محقق باشد...

بعد از یک سفر پر از تاخیر ولی نسبتاً راحت با قطار، به تهران برگشتیم. سفر به اهواز دستاوردهای خوبی داشت و توانستیم با استاد راهنما و نیز سایر اساتید محترم دیداری تازه داشته باشیم و حال و هوای اهواز دوباره ما را به حال و هوای پایان نامه کشانید. پس از اینکه به تهران رسیدیم یکراست به کتابخانه ملی رفتیم تا در جلسه بررسی پروپوزالهای دانشجویان کارشناسی ارشد کتابداری دانشگاه شهید بهشتی شرکت کنیم. خوشبختانه تقریبا 14 نفر تایید اولیه را گرفتند و بقیه هم باید که روی موضوع خود بیشتر تفحص کنند. ساعت 13 جلسه خانه کتاب بود و باید می رفتیم تا ببینیم در نشست آسیب شناسی روش پژوهش در کتابداری چه می گذرد. کمی با تاخیر رسیدیم و دکتر افشار با شور و حرارت همیشگی که قول آقای عمرانی ساختار شکنانه است وبدون تعارف، مشغول صحبت بود.

ایشان می گفتند که چرا حتما دانشجو را مجبور میکنیم در تز خود آمار استنباطی داشته باشد؟ آیا اگر چنین شیوه ای در کارش نباشد نتوانسته مساله را حل کند؟ چرا کار را پیچیده میکنیم؟ دکتر افشار مثال جالبی زد. فرض کنید مسیری را که  از اینجا تا دانشگاه میتوانید پیاده بروید با هلیکوپتر بروید و بعد بگوید قشنگ تر و شیک تر است!

دکتر حیاتی اما عقیده داشت که محقق باید یک ذهن مساله یاب داشته باشد و نباید فقط مسائل بدیهی را نگاه کند. مطالعه یکی از راههای عمیق فکر کردن، اکتشاف و حل مساله است. صحبتهای دکتر حری مثل همیشه حجت بود. وی گفت که ما در دنیایی پر از مساله زندگی می کنیم. روش تحقیق را باید مساله تعیین کند و نه محقق. ایشان گفتند که حتما لازم نیست که در تحقیق خودمان فرضیه داشته باشیم. فرضیه مستلزم سالها مطالعه است. ما در تحقیقات شاهد فرضیه هایی هستیم ولی هرگز به نظریه نمی رسیم.

دکتر جمالی حرف جالبی زد که یاد کارتون راتاتویل افتادیم که گوستیو می گفت هرکسی می تواند آشپز باشد. نکته ظریف و جالبی بود. ایشان گفت که هرکسی می تواند محقق باشد. فقط آدمهای خلاق محقق نمی شوند. هرکسی که اهل مساله یابی بو حل مساله اشد میتواند محقق باشد.

وقتی دوباره نوبت به دکتر افشار رسید خیلی با حرارت گفت که تحقیق در کتابداری شده مثل صنعت فیلم!فیلمها دیگر دارند بازاری می شوند و به تولید انبوده می رسند. تحقیقات کتابداری هم دیگر تحقیق نیست. کار گل است! مثل قنات میرزا آقاسی. آب که ندارد ولی نان دارد! موضوعات از قبل قالب ریزی شده اند فقط جامعه تحقیق عوض می شود! تحقیقات شده قیچی کردن و چسباندن. بله. با اینگونه تحقیقات، دکترا و فوق لیسانس هم خواهید گرفت ولی به حقیقت نخواهید رسید.

نوبت به دکتر حری رسید و گفتند که در تحقیقات مد شده که می گویند این تحقیق پیمایشی است از نوع توصیفی! ما اصلا روش تحقیق توصیفی نداریم! این آمار است که خود را به روش تحقیق تحمیل کرده است. آمار در خدمت روش تحقیق است نه روش تحقیق در سیطره آمار. دکتر جمالی گفتند متاسفانه در برخی دانشگاهها می گویند که دانشجو باید حتما از رساله خود دو سه تا مقاله استخراج کند تا نمره قابل قبول بگیرد! دکتر افشار با خنده ای گفت که ببخشید! حکایت آن حاکم است که گفت فلان مجرم را ده هزار شلاق بزنید! جلاد هم گفت که قبله عالم! شما یا شلاق نخوردید یا نمی دانید ده هزار تا چقدر است!

در انتها اشاره شد که پایان نامه یک چهره علمی از فرد است. باید از دید کلیشه ای خارج شد. انتهای هر تحقیقی، آغاز تحقیقی دیگر است. در پژوهش ها باید دید کلان داشت تا به نوآوری رسید. باید بین دانشگاه و حرفه ارتباط نزدیک باشد تا مسائل دو طرف حل شود.

آقایان احسان محمدی و عمرانی پرسشگرهای بخش سوال و جواب بودند که بحثهای جالبی را هم به میان آورند. ماحصل این بحثها این بود:

اگر فردی بخواهد در زمینه مورد علاقه اش تحقیقی صورت دهد، مثلاً مدیریت دانش یا اف آر بی آر، متخصص آن رشته در داخل نیست که او را کمک کند یا گروههای کتابداری به دلیل عدم وجود آن تخصص در گروه از همکاری با وی خودداری می کنند. مثلا به او می گویند اگر میخواهی روی اف آر بی آر کار کنی باید ربطش بدهی به رفتار اطلاع یابی! همکاری بین رشته کتابداری و سایر رشته ها ضعیف است چون هریک نگاهی غریب به دیگری دارد. از آن گذشته همکاری درون رشته ای هم بسیار غریب مانده است و اغلب گروهها در یک خودبسندگی حبس شده اند و حاضر به همکاری با یکدیگر و تعامل با هم نیستند.

نشست آسیب شناسی روش تحقیق در کتابداری با حضور دکتر حری، دکتر حمالی، دکتر افشار، دکتر حیاتی و دکتر نشاط در ساعت سه و سی و پنج دقیقه به پایان رسید و بقیه بحثها همراه با پذیرایی رفته به درون سرای اهل قلم...

نکته: این همه اسم بزرگ و یک نشست با یک موضوع مهم ولی شرکت کننده ها حدود سی چهل نفر...مثل اینکه بحران حداقل مشارکت کتابداران کم کم دارد جدی می شود. دیگر باید چکار کرد که کتابداران عزیز ما این نشستها را جدی تر بگیرند؟!

دوره های آموزشی کوتاه مدت ایرانداک

آخرین دوره های آموزشی پژوهشکده اطلاعات و مدارک علمی ایران در بهمن و اسفند برگزار می شود. علاقه مندان می توانند از طریق وب سایت ایرانداک در این دوره ها شرکت کنند.

نویسنده : Amir Reza Asnafi : ٩:٢٥ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۸۸
Comments نظرات () لینک دائم